Yurt Dışı Fuar Destekleri Neleri Kapsıyor?

Ana Sayfa » Yurt Dışı Fuar Destekleri Neleri Kapsıyor?

1. Giriş: Devlet Neden Yurt Dışı Fuar Katılımını Destekliyor?

Küreselleşen ticaret dünyasında, ihracat yapan firmaların uluslararası pazarda görünürlük kazanması artık bir zorunluluk. Ancak yurt dışı fuarlara katılmak; lojistik, stand tasarımı, seyahat, konaklama ve tanıtım gibi yüksek maliyetleri de beraberinde getiriyor. İşte bu noktada, yurt dışı fuar destekleri hem KOBİ’ler hem de büyük ölçekli firmalar için ciddi bir fırsat haline geliyor.

Türkiye Cumhuriyeti Ticaret Bakanlığı, firmaların ihracat odaklı büyümesini desteklemek amacıyla yıllardır çeşitli ihracat teşvikleri sağlamaktadır. Bu teşvikler arasında en dikkat çekenlerden biri de yurt dışı fuar katılım destekleridir. Amaç; firmaların yeni pazarlara açılmasını kolaylaştırmak, marka bilinirliğini artırmak ve döviz girdisi sağlayan kalıcı ticari ilişkiler kurmalarını mümkün kılmaktır.

2025 yılı itibariyle bu desteklerin kapsamı hem daha dijital hem de daha esnek hale getirildi. Böylece farklı sektörlerden firmaların bu desteklere erişimi kolaylaştı. Üstelik yalnızca klasik fuar katılımı değil, sanal fuarlar ve sektörel ticaret heyetleri gibi yeni nesil organizasyonlar da destek kapsamına alınmıştır.

Bu yazıda, “Yurt dışı fuar destekleri neleri kapsıyor?” sorusuna detaylı bir yanıt verecek; destek türlerinden başvuru süreçlerine, teşvik oranlarından sık yapılan hatalara kadar tüm kritik bilgileri güncel mevzuat ve uygulamalar ışığında ele alacağız.

2. Fuar Desteği Türleri Nelerdir?

Yurt dışı fuar destekleri, başvuru türüne ve organizasyon modeline göre farklı kategorilere ayrılır. Her destek türü, belirli firmalar için avantajlar sunar ve çeşitli koşullara tabidir. Aşağıda 2025 yılı itibariyle yürürlükte olan destek türlerini özetliyoruz:

1. Bireysel Katılım Desteği

Firmaların doğrudan başvurduğu ve bireysel olarak katıldıkları fuarları kapsar. Bu destek, fuar organizatörü tarafından düzenlenen bir katılım yerine, firmanın kendi başvurusuyla ilgili giderleri kapsar.

Destek kapsamı:

Stand kirası
Stand tasarım/dekorasyon
Nakliye ve gümrük
Tanıtım giderleri (broşür, katalog, video)
Fuar giriş ücretleri

2. Milli Katılım Desteği

Ticaret Bakanlığı tarafından belirlenen bazı fuarlara, İhracatçı Birlikleri aracılığıyla toplu katılım sağlanır. Bu organizasyonlara “milli katılım” adı verilir. Başvuru ve süreçler daha merkezi ilerler, ayrıca bazı avantajlar da sunulur.

Avantajları:

Daha yüksek teşvik oranları (%75’e kadar)
Teşvik süreci İhracatçı Birliği tarafından yönetilir
Daha organize lojistik ve tanıtım hizmetleri
Yerinde koordinasyon ve destek

3. Sanal Fuar Desteği

Pandemi sonrası uygulamaya giren bu destek türü, sanal ortamda düzenlenen fuar ve etkinlikleri kapsar. Özellikle dijitalleşmeyi benimsemiş firmalar için düşük maliyetli ve etkili bir alternatif sunar.

Destek kapsamı:

Sanal stant kiralama
Online tanıtım hizmetleri
Dijital platform üyelik ücretleri
Online etkinliklere katılım giderleri

4. Prestijli Fuar Desteği

Bakanlık tarafından öncelikli kabul edilen ve yüksek ticaret hacmi sağlayan fuarlar “prestijli” statüsündedir. Bu fuarlar için verilen destek hem oran hem de üst limit açısından daha yüksektir.

Özellikleri:

Yıllık üst limit: 2.860.670 TL’ye kadar
Katılım maliyetlerinin %75’ine kadar destek
Sadece belirli sektör ve ülkeler için geçerli

Bu destek türlerinden hangisinin size uygun olduğunu belirlemek için hedef pazar, sektör, organizasyon tipi ve şirket ölçeği gibi faktörleri değerlendirmek gerekir.

3. Hangi Giderler Desteklenir?

Yurt dışı fuar destekleri, yalnızca stand kirasını değil; fuara katılım sürecinde ortaya çıkan pek çok maliyeti kapsar. Ancak bu kapsamlar başvuru türüne (bireysel, milli, sanal) ve fuarın niteliğine göre farklılık gösterebilir. 2025 yılı itibariyle Ticaret Bakanlığı tarafından desteklenen ana kalemler aşağıdaki gibidir:

1. Stand Kira ve Alan Giderleri

Katıldığınız fuarda kiraladığınız metrekare başına ödenen ücretler destek kapsamındadır.
Ortak alan kullanımı, temizleme ücretleri ve güvenlik giderleri de bu kategoriye dâhil edilebilir.

2. Stand Tasarımı ve Uygulama Hizmetleri

Fuar alanındaki standın mimari tasarımı, özel dekorasyon, ışıklandırma, zemin kaplama gibi uygulama giderleri desteklenebilir.
Görsel materyallerin (roll-up, arka pano, 3D tasarım) hazırlanması da bu kapsama girer.

3. Lojistik ve Nakliye

Fuarda sergileyeceğiniz ürünlerin fuar alanına gönderimi için yapılan kargo, gümrükleme ve taşıma giderleri teşvik kapsamına girer.
Teşhir malzemeleri, demo ürünleri ve tanıtım materyalleri bu kaleme dâhildir.

4. Tanıtım ve Pazarlama Giderleri

Broşür, katalog, tanıtım filmi gibi basılı veya dijital içeriklerin hazırlanması için yapılan harcamalar desteklenebilir.
Yurt dışında yapılacak yerel reklam çalışmaları da (örneğin fuar alanı içi yönlendirme veya katalog ilanları) bu kapsama girer.

5. Ulaşım ve Konaklama (Sınırlı Kapsamda)

Bireysel katılımda genellikle ulaşım ve konaklama giderleri kapsam dışıdır.
Ancak bazı ticaret heyeti ya da özel projelerde bu giderlerin kısmi desteklenmesi mümkündür. (örn. UR-GE projeleri veya sektörel heyetler)

6. Kayıt ve Giriş Ücretleri

Fuar organizatörüne ödenen giriş ücretleri, kayıt bedelleri ve katılım sertifikası ücretleri de desteklenebilmektedir.

Not: Destek kapsamında gösterilen tüm giderlerin faturalandırılması, ödeme belgelerinin beyan edilmesi ve belirlenen raporlama kurallarına uygun sunulması zorunludur.

4. Kimler Başvurabilir? Şirket Türü ve Kriterler

Yurt dışı fuar desteklerinden faydalanmak isteyen firmaların bazı yapısal ve operasyonel kriterleri karşılaması gerekir. Bu kriterler hem destek türüne hem de başvurulan fuara göre değişiklik gösterebilir. Ancak 2025 yılı itibariyle geçerli genel kurallar şu şekildedir:

A. Şirket Türüne Göre Başvuru Uygunluğu

Sermaye Şirketleri (A.Ş. ve Ltd. Şti.):
Ticaret Bakanlığı tarafından verilen desteklerin büyük çoğunluğu sadece sermaye şirketlerine açıktır. Gerçek kişi işletmeleri, şahıs firmaları bu desteklerden genellikle yararlanamaz.
İhracatçı Birliği Kaydı:
Başvuru yapacak şirketin mutlaka bir İhracatçı Birliği’ne kayıtlı ve aktif üye olması gerekir. Bu kayıt, milli katılım organizasyonlarında zaten zorunludur.
Merkez ya da Şube Farkı:
Yurt içindeki merkez veya şube fark etmeksizin, teşvik başvurusu yapan birim tüzel kişilik adına yapılır. Ancak her şubenin ayrı ayrı başvuru yapabilmesi mümkün değildir.

B. Operasyonel ve Mali Uygunluk Kriterleri

Aktif ve Vergi Mükellefi Olmak:
Başvuru yapacak firmanın vergi dairesine kayıtlı, faal ve güncel vergi borcu bulunmayan bir firma olması şarttır.
Ticari Faaliyet Konusu Uygunluğu:
Fuarın sektörüne uygun bir faaliyet koduna (NACE kodu) sahip olunması gerekir. Örneğin medikal fuara katılan bir firmanın sağlık veya tıbbi cihaz sektöründe faaliyet gösteriyor olması beklenir.
E-Birlik ve TÜBİS Sistemine Kayıt:
Destek başvurusunun yapılabilmesi için firmanın TÜBİS ve varsa E-Birlik sistemlerine kayıtlı olması gereklidir.

C. Milli Katılım Fuarları İçin Ek Kriterler

Katılım organizasyonu, Ticaret Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş bir İhracatçı Birliği üzerinden yapılmalıdır.
Başvurular bireysel değil, toplu şekilde yürütülür.
Firma, organizatörün belirlediği son başvuru tarihinden önce tüm belgelerini teslim etmelidir.
Organizasyon kurallarına (stand tipi, tanıtım şekli, ortak alan kullanımı gibi) uyum zorunludur.

5. Başvuru Süreci: Öncesi ve Sonrası

Yurt dışı fuar desteklerine başvuru süreci; hazırlık, başvuru ve değerlendirme olmak üzere üç temel fazdan oluşur. Bu sürecin eksiksiz ve zamanında yürütülmesi, teşviklerin onaylanması açısından kritik öneme sahiptir. İşte adım adım başvuru süreci:

A. Başvuru Öncesi Hazırlıklar

Uygunluk Analizi Yapın:
Katılacağınız fuarın bakanlıkça desteklenen fuarlar listesinde olup olmadığını kontrol edin. Desteklenen Fuarlar Takvimi düzenli olarak güncellenir.
Gider Planlaması ve Belgeler:
Stand kirası, tasarım, lojistik, tanıtım ve diğer kalemlere dair maliyetlerinizi önceden belirleyin. Her harcama için fatura almayı ve ödeme belgelerini muhafaza etmeyi planlayın.
Sistem Kayıtları:
TÜBİS (Teşvik Uygulama ve Bildirim Sistemi) ve gerekiyorsa E-Birlik sistemine kaydolun. Bu sistemler üzerinden dijital başvuru yapılır.

B. Başvuru Süreci (Fuar Öncesi)

Dijital Başvuru:
Fuar katılımınızdan en az 1 ay önce TÜBİS sisteminden başvuru yapılmalıdır.
Gerekli Belgeler:

İmza sirküleri
Ticaret sicil gazetesi
Katılım sözleşmesi/faturası
Stand krokisi
Tanıtım materyalleri örnekleri (varsa)
Fuar davetiyesi veya organizatör onayı

Ön Onay Süreci:
Başvurunuz sistemde ön incelemeye alınır. Eksik ya da hatalı belgeler varsa sistemden uyarı gelir. Düzeltilmezse teşvikten yararlanılamaz.

C. Fuar Sonrası Belgeler ve Teşvik Ödeme Süreci

Harcama Belgeleri Toplanır:
Tüm giderler için fatura ve ödeme dekontları düzenlenir. Ödeme banka yoluyla yapılmalı ve şirket hesabından çıkmalıdır.
Katılım Kanıtı:
Fuar fotoğrafları, stant kurulum görselleri, katalog kopyaları ve fuar katılım belgesi dosyaya eklenmelidir.
Son Başvuru:
Fuar bitişinden itibaren genellikle 3 ay içinde tüm belgelerle birlikte TÜBİS sistemine teşvik ödeme başvurusu yapılmalıdır.
Bakanlık Değerlendirmesi ve Ödeme:
Başvuru kabul edilirse destek tutarı doğrudan firma hesabına ödenir. Bu süreç ortalama 2-4 ay sürebilir.

6. Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar

Yurt dışı fuar desteklerinden maksimum verim almak ve teşviklerin sorunsuz şekilde onaylanmasını sağlamak için yalnızca başvuru sürecine değil, detaylara da dikkat edilmesi gerekir. Aşağıda sık karşılaşılan hataları ve önleyici önerileri bulabilirsin:

1. Başvuru Zamanlaması

Geç başvuru en sık yapılan hatalardan biridir. TÜBİS üzerinden başvurunun fuar tarihinden en az 1 ay önce yapılması gerekir.
Fuar sonrası başvuru yalnızca ödeme talebine yöneliktir. Onay alınmadan yapılan fuar katılımlarında teşvik alınamayabilir.

2. Belgelerin Uygunluğu

Her belge, şirket adına ve uygun tarih aralığında düzenlenmelidir.
Fatura tarihi, fuar öncesi ya da fuar süresi içinde olmalıdır. Fuar bittikten sonra düzenlenen faturalar çoğu zaman geçersiz sayılır.
Faturalar TL değil, döviz cinsinden alınacaksa bu durum önceden belirtilmeli ve kambiyo belgeleri eklenmelidir.

3. Harcamaların Uygunluğu

Nakit ödemeler teşvik kapsamında değildir. Tüm ödemelerin şirket hesabından yapılması ve banka dekontlarının saklanması gerekir.
Kişisel kredi kartı ya da şahıs hesabı üzerinden yapılan ödemeler destek dışı bırakılır.
Harcamaların açıklama bölümleri detaylı yazılmalı; “hizmet bedeli” gibi genel ibarelerden kaçınılmalıdır.

4. Stant Kullanımı ve Görsellik

Kurulmayan, boş bırakılan veya başka firmayla paylaşılan stantlar destek kapsamı dışına çıkarılabilir.
Fuarda çekilecek görsellerde standın kurulu, ürünlerin yerinde ve firmanın logosunun görünür olması gerekir.
Katılım belgesi, organizatör tarafından firma adına düzenlenmeli ve stant numarası belirtilmelidir.

5. Teşvik Limitlerine Dikkat

Her yıl ve her firma için belirlenmiş üst limitler vardır.
2025 yılında bazı destekler için firma başına azami tutar 2.860.670 TL’ye kadar çıkmaktadır. Ancak bu, her fuar için geçerli değildir.
Firmanın bir takvim yılı içinde kullandığı toplam destek tutarını aşmaması gerekir. Bunu takip etmek için Ticaret Bakanlığı portalları düzenli kontrol edilmelidir.

7. Sık Sorulan Sorular (SSS)

S1: Tüm fuarlar destek kapsamında mıdır?

Hayır. Sadece Ticaret Bakanlığı tarafından açıklanan desteklenen fuarlar listesinde yer alan fuarlar teşvik kapsamındadır. Listeye buradan ulaşabilirsiniz.

S2: Bireysel katılım ile milli katılım arasındaki fark nedir?

Bireysel katılımda firma doğrudan başvurur; standını, tasarımını ve lojistiğini kendi organize eder. Milli katılımda ise İhracatçı Birlikleri organizasyonu üstlenir, firmalar ortak alanda katılım sağlar.

S3: Aynı yıl içinde birden fazla fuar için destek alınabilir mi?

Evet. Aynı yıl içerisinde birden fazla fuar için destek alınabilir, ancak yıllık destek üst limitini aşmamak gerekir.

S4: Konaklama ve ulaşım destekleniyor mu?

Genellikle hayır. Ancak UR-GE projeleri veya bazı özel organizasyonlarda bu giderler kısmen desteklenebilir.

S5: Fuar sonrası başvuru yapılmazsa ne olur?

Fuar sonrası belgeler 3 ay içinde TÜBİS sistemine yüklenmezse ödeme alınamaz. Bu, başvurunun iptali anlamına gelir.

S6: Mikro veya küçük ölçekli firmalar da başvurabilir mi?

Evet. Sermaye şirketi olan mikro ve küçük firmalar da tüm teşviklerden yararlanabilir.

S7: Şahıs şirketleri başvurabilir mi?

Hayır. Destek yalnızca Anonim Şirket ve Limited Şirket statüsündeki firmalara verilmektedir.

S8: Yurtdışında ortak stant açan iki firma da destek alabilir mi?

Hayır. Ortak stantlar teşvik kapsamı dışındadır. Her firmanın kendine ait bağımsız alanı olması gerekir.

S9: Fuar öncesi ödenen giderler desteklenir mi?

Evet. Fuar öncesinde yapılan ve fuarla doğrudan ilişkili giderler desteklenebilir. Ancak fatura ve ödeme tarihlerinin fuar süreciyle uyumlu olması gerekir.

S10: Yurt dışındaki distribütörümüz adına katılım sağlarsak teşvik alabilir miyiz?

Hayır. Teşvik yalnızca Türkiye merkezli, uygun nitelikteki şirketlerin doğrudan katılımları için geçerlidir.

S11: Fuar katılımında broşür ve katalog giderleri teşvik kapsamında mı?

Evet. Tanıtım materyalleri, kataloglar, broşürler ve dijital sunumlar teşvik kapsamındadır.

S12: Online (sanal) fuarlar da destekleniyor mu?

Evet. Ticaret Bakanlığı bazı sanal fuarları da destek kapsamına almıştır. Ancak sanal fuar desteği için ayrı başvuru süreçleri bulunur.

S13: Aynı fuara birkaç yıl üst üste katılmak desteklenir mi?

Evet. Ancak tekrar eden katılımlarda firmanın ROI ve performans artışı sunması, değerlendirme açısından önem kazanabilir.

S14: Hangi gider türleri kesinlikle desteklenmez?

KDV, damga vergisi, özel tüketim vergisi
Kişisel harcamalar (seyahat, yemek)
Nakit ödemeler
Kayıtsız hizmet alımları

S15: Başvuru esnasında organizatör firmanın bilgileri gerekir mi?

Evet. Katılım sözleşmesi, davetiye ya da organizatörden alınan onay yazısı başvuru belgeleri arasındadır.

S16: Teşvik ödemesi kaç ayda yapılır?

Ortalama 2-4 ay sürede ödeme gerçekleşir. Ancak belgelerin eksiksiz olması bu süreci kısaltır.

S17: Fuar sürecinde stant kurulumu yapılmazsa destek alınabilir mi?

Hayır. Kurulmayan veya boş bırakılan standlar teşvik dışı bırakılır. Fotoğraf ve kurulum kanıtı şarttır.

S18: Hangi firmalar öncelikli değerlendirilir?

Yeni ihracatçı olan, UR-GE üyeliği bulunan, sürdürülebilir ihracat planı sunan firmalar öncelikli olabilir.

S19: İngilizce katalog zorunlu mu?

Hayır, ancak hedef pazarın dili veya İngilizce tanıtım materyalleri destek onayı sürecinde avantaj sağlar.

S20: Başvuru sadece online mı yapılır?

Evet. TÜBİS sistemi üzerinden dijital başvuru zorunludur. Evrak teslimi artık çoğunlukla dijital ortamda yapılmaktadır.

8. 2025 Güncel Destek Tutarları ve Oranlar

Yurt dışı fuar desteği, 2025 yılında da ihracatçı firmaların uluslararası pazarlarda görünürlük kazanmasını kolaylaştıran en önemli devlet teşviklerinden biri olmaya devam ediyor. Ticaret Bakanlığı, her yıl olduğu gibi bu yıl da yurt dışı fuar destekleri kapsamında firmalara sağlanan teşviklerin üst limitlerini ve destek oranlarını güncelledi.

Bu bölümde, 2025 yılı için geçerli olan güncel fuar destek oranları, en fazla alınabilecek teşvik tutarları ve destek kapsamındaki gider kalemleri hakkında detaylı bilgiler bulacaksınız.

Güncel Destek Limitleri (2025)

2025 yılında şirketlerin alabileceği yurt dışı fuar destek tutarları, fuarın türüne göre farklılık göstermektedir:

Fuar Türü	2025 Destek Üst Limiti (TL)
Genel Nitelikli Fuar	571.290 TL
Sektörel Nitelikli Fuar	952.853 TL
Prestijli Fuar	2.860.670 TL (Yılda en fazla 2 kez)

Bu rakamlar, Ticaret Bakanlığı tarafından resmî olarak yayımlanmış olup firma başına yıllık bazda alınabilecek en yüksek teşvik sınırlarını belirtmektedir.

Destek Oranları ve Hedef Ülke Avantajı

Yurt dışı fuar desteği oranları, fuarın düzenlendiği ülke ve sektörün hedef listelerde yer alıp almamasına göre değişmektedir:

Kapsam	Destek Oranı
Genel Ülkeler	%50
Hedef Ülkeler	%70
Hedef Ülke + Hedef Sektör	%75
Mikro ve Küçük İşletmeler	%75 (sabit oran)

💡 Hedef Ülke ve Hedef Sektör listeleri her yıl Ticaret Bakanlığı tarafından güncellenir. 2025 yılı için öne çıkan ülkeler arasında Almanya, ABD, BAE, Çin ve Hindistan gibi ihracat potansiyeli yüksek pazarlar bulunmaktadır.

Hangi Giderler Fuar Desteği Kapsamında?

2025 yılı itibariyle destek kapsamında olan yurt dışı fuar harcamaları şunlardır:

✅ Stand kirası
✅ Stand dekorasyonu ve kurulum hizmetleri
✅ Fuar alanına ürün taşıma ve nakliye giderleri
✅ Tanıtım materyalleri (katalog, broşür, video içerikler)
✅ Fuar katılım ücreti ve başvuru masrafları

Dikkat: Uçak bileti, konaklama, yemek giderleri ve tercümanlık hizmetleri bu kapsamda değildir.

Sık Yapılan Hatalar

❌ Hedef ülke listesi kontrol edilmeden yapılan başvurular
❌ Stant paylaşımı veya ortak katılım (bu durum destek dışıdır)
❌ Belgelerin zamanında TÜBİS sistemine yüklenmemesi
❌ Nakit ödeme veya faturasız hizmet alımı

9. Sonuç ve Tavsiyeler

Yurt dışı fuar destekleri, 2025 yılında da Türkiye’nin ihracat hamlesinin en güçlü kaldıraçlarından biri olmaya devam ediyor. Özellikle KOBİ’ler ve mikro işletmeler için bu destekler, sınırlı bütçeyle maksimum global etki yaratma fırsatı sunuyor. Ancak bu fırsatı değerlendirmek, sadece başvuru yapmakla değil, doğru stratejiyle hareket etmekle mümkün.

İşte 2025 için öne çıkan 5 stratejik tavsiye:

1. Hedef Ülke ve Sektör Eşleşmesini Doğru Kurun

Hedef ülke + hedef sektör eşleşmesi, %75’e kadar ulaşan destek oranlarıyla en avantajlı kombinasyonu sunar. Fuar seçiminizi yapmadan önce, Ticaret Bakanlığı’nın yayımladığı güncel listeleri inceleyin ve buna göre bir planlama yapın.

2. Başvuru Sürecini Takvime Bağlayın

Teşvik başvuruları ciddi evrak ve zaman yönetimi gerektirir.

Fuar tarihinden en az 1 ay önce TÜBİS başvurusunu tamamlamış olun.
Fuar sonrası belgeleri ise 3 ay içinde eksiksiz yüklemeyi planlayın.

Bu takvimsel disiplin, hem teşvik alma sürecini kolaylaştırır hem de riskleri azaltır.

3. Nakliye ve Kurulum Giderlerini Faturalandırın

Bazı firmalar, fuar organizasyonlarıyla sözlü anlaşmalar yaparak masrafları belgesiz yürütür. Bu yöntem, hiçbir destek alamamanıza neden olabilir.
Destek kapsamındaki tüm kalemler için KDV’siz ve Türkçe fatura alın; mümkünse hem Türkçe hem İngilizce çift dilli fatura düzenleyin.

4. Dijital Materyalleri Önceden Hazırlayın

Destek kapsamında olan tanıtım materyalleri (katalog, broşür, video) fuar öncesinde baskıya hazır hale getirilmeli ve lojistik planlamaya dahil edilmelidir.
Dijital kataloglarınızı hedef ülkenin diline göre lokalize etmeniz, fuar başarınızı da artıracaktır.

5. Destek Alın, Ama Asıl Hedef Satış Olsun

Devlet teşvikleri maliyet avantajı sağlar, evet. Ancak unutmayın:
Teşvik, amaç değil araçtır.
Asıl hedef; yeni müşteri kazanımı, distribütör anlaşmaları, pazar araştırması ve uluslararası marka bilinirliği olmalıdır.

10. Kaynakça (Açık Linklerle)

Bu içerikte yer alan bilgiler, 2025 yılı itibariyle Ticaret Bakanlığı’nın ve ilgili resmi platformların güncel yayınlarına dayanmaktadır. Aşağıdaki kaynaklar doğrudan incelenerek hazırlanmıştır: